Yeni Devlet Kapitalizminin Yükselişi: Küresel Ekonomi-Politik Bir İnceleme

Orhan Şimşek

Neoliberal küresel kapitalizmin 2008 krizinde sekteye uğramasıyla birlikte kapitalizmin farklı türlerinin uygulanabilirliği yeniden gündeme gelmiştir. Hem kriz süresince Batı ülkelerinin devlet müdahalesi öncelikli çıkış politikaları hem de Çin ve Rusya gibi devletin ağırlıklı olarak ekonomide boy gösterdiği ülkelerin krizden görece daha az zarar görmesi, teorik bağlamda yeni olmayan ancak uygulama konusunda eski örneklerinden farklılık gösteren devlet kapitalizmini ön plana çıkardı. Bu “yeni” devlet kapitalizmi, esasen Çin ve Rusya başta olmak üzere Brezilya, Hindistan, Suudi Arabistan gibi, “gelişen” piyasaların iktisadi ve siyasi yapılarının yönetimini temsil etmekte olup özellikle son on yılda devlet mülkiyetli şirketler (SOEs) ve ulusal varlık fonları (SWFs) aracılığıyla küreselleşen bir kapitalizm şeklidir. Bu bağlamda devlet aygıtı küresel bir yatırımcı ve girişimci olarak hareket etmektedir. Dolayısıyla yeni devlet kapitalizmi eski uygulamalarındaki ulusalcılıktan öte küreselci davranan ve politik ilerlemeyi hedefleyen bir olgudur. İşte bu çalışmada devlet kapitalizminin küreselleşmesini sağlayan etmenleri incelemekle beraber, mevcut devlet kapitalizminin eski devlet kapitalizmi uygulamalarından farkı konu edinilecektir.


Anahtar Kelimeler: Küreselleşme, Devlet Kapitalizmi, Devlet Mülkiyetli Şirketler, Ulusal Varlık Fonları