Postmodernizm ve Feminizm Birlikteliği: Angela Carter ve Erendiz Atasü’den Birer Öykü

Oya Batum MENTEŞE

20. yüzyılın ortalarından başlamak üzere Postmodernism’in getirdiği yenilikçi ve devrimci estetik stratejiler tüm sanat dalları tarafından benimsenir. Edebiyatta da kullanılan bu yenilikçi yöntemleri feminist yazın “politik” olmadıkları, salt şekilci oldukları savı ile uzun süre yadsımış, ancak postmodernism’in de “politik” temelli bir akım olduğu, stratejilerinin Batı kültürünün “temel metin”lerini yıkmayı hedeflediği anlaşıldıktan sonra, çeşitli postmodern stratejiler “feminist” yazarlarca da kullanılır olmuştur. Özellikle “yeniden yazma” stratejisi eski metinlere eski değerlere yeni anlamlar getirme bakımından feminist yazarlar tarafından sıklıkla kullanılmaktadır. Çağdaş İngiliz romanının önemli kadın yazarlarından Angela Carter Notning Sacred (1985) (Kutsal Hiçbir Şey Yok) başlıklı öykü kitabının içinde yayımlanan “Penetrating into the Heart of the Forest” (Ormanın Derinliklerine Doğru) adlı öyküsünde Adem ile Havva’nın cennetten kovulma öyküsünü yeniden yazar. Memnu meyve’nin seçilmesini ve yenilmesini bir takım iç ve dış determinisimlere bağlayarak, zaman ve mekanı gerçek ve kurmaca arasında gel-gitlerle betimleyerek, iyi kötü kavramlarını karmaşıklaştırarak “ilk günah” kavramını sorunsallaştırır ve kadının ilk günah kaynağı olduğu yorumunu sorgular. Çağdaş Türk kadın yazarlarının önde gelenlerinden Erendiz Atasü Dullara Yas Yakışır (1998) öykü kitabı içindeki “Butterfly Ölmeyi Reddederse” adlı öyküsünde, Puccini’nin “Madam Butterfly” operasının öyküsünü yeniden yazarak, kadın kimliği etrafında oluşan bir mit’i yıkar ve kadın nedir? sorusuna cevap ararken Butterfly’ı kahramanca bir intiharla sahneden çekerek, onu tragedya kahramanlarının mertebesine çıkarır. Her iki yazarın amacı da, Atasü’nün sözleri ile kadın yaşantılarını “görünmez kılan” o kalın örtünün “delinmesi” ve gerçeğin “gözler önüne serilmesidir”.  

Anahtar Kelimeler:

Postmodernism, feminist yazın, temel metin, yeniden yazma, toplumsal kimlik